แคทลียา (Cattleya) คือหนึ่งในสกุลกล้วยไม้ที่ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางจนได้รับสมญานามว่าเป็น “ราชินีแห่งกล้วยไม้” (Queen of Orchids)
โดดเด่นด้วยดอกขนาดใหญ่ สีสันฉูดฉาดสวยงาม บางสายพันธุ์มีกลิ่นหอมชวนดม มีถิ่นกำเนิดดั้งเดิมอยู่ในเขตร้อนของอเมริกากลางและอเมริกาใต้ โดยถูกนำเข้ามาในประเทศไทยเป็นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5
ลักษณะทั่วไปและประเภทของแคทลียา
-
- ลักษณะการเติบโต: เป็นกล้วยไม้ประเภทซิมโพเดียล (Sympodial) เจริญเติบโตในแนวนอน มีเหง้าและลำลูกกล้วยไว้สำหรับสะสมอาหาร มีระบบรากกึ่งอากาศ
-
- กลุ่มใบเดี่ยว (Unifoliate): ในหนึ่งลำลูกกล้วยจะมีใบเพียงใบเดียว ดอกมีขนาดใหญ่มาก ช่อดอกสั้น มีดอกประมาณ 1-2 ดอกต่อช่อ
- กลุ่มใบคู่ (Bifoliate): ในหนึ่งลำลูกกล้วยจะมีใบ 2-3 ใบ ดอกขนาดเล็กกว่า แต่ให้ช่อดอกยาวและมีดอกดกในหนึ่งช่อ
-
- ลักษณะการเติบโต: เป็นกล้วยไม้ประเภทซิมโพเดียล (Sympodial) เจริญเติบโตในแนวนอน มีเหง้าและลำลูกกล้วยไว้สำหรับสะสมอาหาร มีระบบรากกึ่งอากาศ
สายพันธุ์ที่มีชื่อเสียงในไทย

สายพันธุ์ที่มีความสำคัญและเป็นที่รู้จักอย่างมากคือ แคทลียาควีนสิริกิติ์ (Cattleya ‘Queen Sirikit’) ซึ่งเป็นกล้วยไม้ลูกผสมที่ได้รับรางวัลยอดเยี่ยมจาก The Royal Horticultural Society และได้รับพระราชทานพระราชานุญาตให้อัญเชิญพระนามาภิไธยมาตั้งเป็นชื่อสายพันธุ์ มีลักษณะดอกสีขาวนวล กลีบปากแผ่กว้างมีแต้มสีเหลืองทองด้านใน มีกลิ่นหอมหวาน และได้รับการยกย่องให้เป็น ดอกไม้ประจำวันสตรีไทย
วิธีการเลี้ยงดูเบื้องต้น
- แสงแดด: ชอบแสงแดดรำไร ควรพรางแสงด้วยซาแรนประมาณ 50-60%
- การรดน้ำ: รดน้ำให้ชุ่มในช่วงเช้า (ก่อน 10.00 น.) ควรรดเมื่อเครื่องปลูกเริ่มแห้ง และระวังอย่าให้มีน้ำขัง
- วัสดุปลูก: นิยมใช้กาบมะพร้าว ออสมันด้า หรือถ่านไม้ เพื่อให้ระบายน้ำและอากาศได้ดี
- การให้ปุ๋ย: ให้ปุ๋ยสูตรเสมอหรือปุ๋ยละลายช้าฉีดพ่นทุกๆ 7 วัน เพื่อบำรุงต้นและเร่งดอก
